АНТИНОЈ ИЛИ СЛОЕВИТОСТ

Теона Мицевска

Ќе започнам со анaлиза на еден мошне необичен текст.
Тоа е дело од „практиката“ на секојдневниот живот,
не е текст за размисла и за морални правила.
(Фуко 2006, 7) 

Кога веќе немаше богови, а Христос уште не беше појавен,
  од Кикерон до Марк Аврелиј, имаше еден единствен момент
  кога човекот само постоеше.
(од кореспонденцијата на Фокнер во: Јурсенар, 339)

I argue that the study of sexual life
  in antiquity reveals homosexuality, heterosexuality,
  and even sexuality itself to be relatively recent
and highly culture-specific forms of erotic life
– not the basic building-blocks of sexual identity
for all human beings in all times and places,
  but peculiar and indeed exceptional ways of conceptualizing
as well as experiencing sexual desire.
(Halperin, 1990, 9 во: Hekanaho, 3).

Животните практики што низ вековите стигнале до денешниот момент се предмет на реконструкција. Не се работи за тоталитетот од животни практики практикуван некогаш и некаде, туку е само дел што на различни начини патувал и во извесна мера се презервирал низ времето, па од сегашна перспектива, станува провокативен предмет за анализа. Тоа имплицира, прво, дека достапен е ограничен корпус практики, избран според извесни (иако не секогаш јасни и образложени) критериуми. Значи, тоа не мора да се ни најважните, ни најневажните, ни најчесто практикуваните, ни обратно. Второ, медиумот низ којшто дошле до сегашниот миг, остава траги на содржината што ја пренесува. На пример, ако читаме драма, филозофска расправа, толкување на соништа или роман, мора да се има предвид дека авторот остава печат со својот ерудциски и идеолошки багаж, а истото го прават и времето на пишување на текстот како и конвенциите и компрмисите што ги правел/а авторот/ката. Трето, позицијата од која поаѓа личноста што толкува и призмата низ која се навраќа и го посматра минатото, ги одредуваат селекциите на граѓата што ги прават и толкувачите од своја страна, а кои, во голема мера, се одредени од теорискиот профил како и од теориите, вкусовите и интересите што ги застапуваат. Всушност, на целиот овој процес може да се гледа како на мултиплицирани читања на (условно и во ограничена смисла) некогашни практики со свои просторни и временски координати. Првото читање би било она во кое за прв пат се зачувани постапки од секојдневието, на пример, во расправите на Платон или во книги за толкување на соништата, за кои можеме со извесна сигурност да претпоставиме дека се пишувани симултано со живото одвивање на овие практики. Второто читање е начинот на кој овие и следните текстови што ги пропишуваат или ги осудуваат овие практики реферираат на нивните претходници. На пример, опишувањето на практиката на одвивање на некави односи на маж и момче, се модификува од Платон, преку епикурејците и стоиците, па преку мислителите во патристиката и така натаму, до Фуко и Халпберин, при што се следи линија и на искажување однос и став кон минаните форми, но и активен однос (конструктивен и вредносен) кон актуелната продукција на животни практики. Следното читање би се извело преку очилата на формата на текстот во кој се актуелизраат извесни практики. Тука важна улога има позицијата на авторот кој ја има слободата да ни раскажува приказни, или да создава фикции, или да посегне по одговорноста за потенцијално документирано адресирање со минимален влог од лични интереси, или да го поткрепи својот текст со интердисциплинарна и интермедијална ерудиција, која расветлува еден феномен од многу различни перспективи.

Обемната студија на Мишел Фуко Историја на сексуалноста, во три тома (Волја за знаење, Употреба на задоволствта и Грижа за себе), е објавувана меѓу 1976-тата и 1984-тата година во Париз. Самиот автор ја гледа студијава како фикција:

This book does not have a funciton of proof. It exists as a sort of prelude, to explore the keyboard, sketch out the themes and see how people react…As to the problem of fiction, I am well aware that I have never written anything but fictions. I do not mean to say, however, that truth is therefore absent. It seems to me that the possibility exsists for fiction to function in truth, for a fictional discourse to induce effects of truth, and for bringing it about that a true discource engenders or ‘manufactures’ something that does not as yet exist, that is, ‘fictions’ it. One ‘fictions’ history on the basis of a political reality that makes it true, on ‘fictions’ a politics not yet in existence on the basis of a historical truth“ (Foucault, 1980, 193)

Сепак, во неа презентира теориска платформа и нејзина примена врз историските периоди за анализа на односот кон телото и сексуалноста. Во првиот том, најтеорискиот, ги развива категориите и односите на моќ и сила, знање, политика, секс и сексуаност, задоволства, тело итн. Особено важно за овој текст е неговото одредување на разликата меѓу сексот и сексуалноста:

Le project d’une histoire de la sexualite devient donc une interrogation sur la facon dont les practiques et les discours de la religion, de la science, de la morale, de la politique ou de l’economie ont contribue a faire de la sexualite a la fois un instrument de subjectivation et un enjeu de pouvoir

Foucault distingue soigneusement entre “sexe” et “sexualite”: “ce a quoi s’est d’abord applique le discours de sexualite, ce n’etait pas le sexe, c’etait le corps, les organes sexuels, les plaisirs, les relations d’alliance, les rapports inter-individuels […] un ensemble heterogene qui a finalement ete recouvert par le dispositif de sexualite, lequel a produit, a un moment donne comme clef de voute de son propre discours et peut-etre de son propre fonctionnement, l’idee du sexe.” Si l’idee du sexe est interieure au dispositif de la sexualite, alors on doit retrouver a son fondement une economie positive du corps et du plaisir: c’est dans cette direction qu’ira l’analyse de Foucault quand elle cherchera a distinguer la problematisation de la sexualite comme aphrodisia dans le monde greco-romain, et celle de la chair dans le christianisme“ (Foucault, 2002, 58).

Еден пример за претставување на испреплетувањето на двонасочната интеракција меѓу фактот и фикцијата и осмислувањето и живеењето на сексуалноста во смислата што ѝ ја дава Фуко, во хеленскиот и хеленистичкиот период, во 20 век е романот на Маргерит Јурсенар Мемоарите на Хадријан. За првпат е објавен во 1951-та во Франција. Кредото на автораката оди по тенката гранична линија меѓу минатото и сегашното, личното и надличното, историското и трансисториското:

Правилата на игра: сè да се научи, сè да се прочита, да се информира за сè... Да ја проследите, преку илјадници забелешки, актуелноста на фактите; да се трудите да им ја вратите на тие камени лица нивната мобилност, нивната жива флексибилност. Кога два текста, две тврдења, две идеи се противставуваат, подобро е да се помират отколку да се поништат едни со други; во нив да се видат две различни страни, една сигурна реалност, зашто таа е комплексна а и човечка зашто е различна. Да се обидува човек да чита текст од вториот век со очи, душа и сетила од вториот век; да се допушти истиот да се натопи во разреден раствор како и современите факти; да се одделат, ако е можно, сите идеи, сите чувства акумулирани во напластените слоеви меѓу тие луѓе и нас. Сепак, да се употреби, но внимателно, само како за подготвителни студии, за можностите за доближување и проверување, за новите перспективи малку по малку разработени по толку векови или за случките што нè делат од тој текст, од тој факт, од тој човек; да се користат на некој начин, исто толку основни точки на патот за враќање кон една посебна точка во времето. Да се забранат пројавените илузии; да не се дозволи пареата од еден здив да се рашири до оловниот амалгам на огледалото; да се земе единствено она што е најтрајно, најсуштествено во нас, во сетилните емоции или мисловните операции, како допирна точка со тие луѓе што како нас лакомо јаделе маслинки, пиеле вино, си ги мачкале прстеите во мед, се бореле против студениот ветер и заслепувачкиот дожд, а лете ја барале сенката на платаните, и уживале, и мислеле, и старееле, и умирале“ (Јурсенар, 351).

Во обидот да создаде книжевна фикција, Јурсенар посегнува во речиси научна веродостојност во пишувањето на текстот, особено со бројните страници референции што ги наведува на крајот на романот, а кои сведочат за нејзината подготвеност на речиси професионален проучувач. Фуко, обидувајќи се системски да изгради теориски апарат и да исцрта трансисториска скица на сет од практики врзани за сексуалноста, создава речиси фикционален скоковит спој на навидум оддалечените фактори што влијаат на практикувањето на сексуалноста. Ова се речиси хибридни дискурси, што ги отвораат прашањата за тоа како се наталожуваат различни слоеви од практикување на однос кон телото/телата низ вековите, како во секој одреден момент на модел на однесување се вклучени и претходните фази низ кои тој модел поминал, како актуелниот момент ги впишува своите траги во тој модел и конечно, под кое светло оспосле се расветлуваат овие слоеви, во кое светло пак, се впишуваат и трагите на актуелниот момент, но и на постоечката личност и автор што посегнува по нив. Секоја хронолошки последователна интерпретција на овие практики, вклучува во себе како конститутивни одлики, од една страна, интерпретација на гледиштата на истата низ вековите наназад, и од друга страна, актуелните концепции за моделите на однесување што кореспондираат со веќе споменатите (особено нивното именување и артикулација) што се во оптек во моментот кога таа (веќе мета-) интепрпетација се прави. Конкретно, како пример за една од секојдневните практики поврзани со сексуалноста, акцентот ќе се стави на промените во осмислувањето и третирањето на љубовта на мажите кон момчињата и следствено, промените на значењата што настануваат низ вековите. Суштинската претстава за тоа како навистина биле третирани различните сексуални практики низ минатото, или вистината за life itself на тие модели на однесување нам како читатели, постојано ни се измолкнува исто како што ни се измолнува и ликот на Антиној во Мемоарите на Хадријан, лик кој функционира како огледало (Hekanaho, 6) што ги рефлектира проекциите на читателите, но и слоевите на умоножена перспектива, секоја со своите варијации.

Во третиот том од Историјата на сексуалноста, Фуко се занимава со постапки од секојдневниот живот во првите векови од новата ера, во Стариот Рим. Притоа аналитичкиот апарат е сличен како и во вториот том на студијата, каде што предмет на анализа се практиките во Стара Грција, со толкување на текстови од тој период (дел се филозофско-спекулативни дијалози, дел расправи или се издвоени книги од целината на филозофски систем на некој од античките филозфи итн.), Фуко ги реконструира овие постапки, обидувајќи се да го дофати начинот на кој тие биле третирани (пропишувани, вреднувани или сметани за непожелни, опишувани) во времето кога се пишувани текстовите за анализа, воедно и да го сведе на минимум морално вреднувачкиот и/или прохибитивен став што би имал белези од модерното време. Моралот, сфатен во смисла на Старата Грција а потоа и на Стариот Рим, не соодветствува на денешниот однос кон сексуалноста и телото што и тие тогаш го третирале. Тој морал се разликува и од вториот до третиот том, а се најавува и негово постапно моделирање во следниот период, христијанството, што би требало да е предмет на четвртиот дел од студијата. Акцентот е ставен на описот на практиките, а не на нивното дирекно забранување и казнување или на нивното согледување во рамки на бинарната опозиција добро/лошо или морално/неморално или пак за легитимирање или вреднување. Наместо тоа, за овие два периода, заедничко е тоа што споментите секојдневни постапки биле постапно објаснувани, би опишуван на чинот на кој се изведуваат, било расправано дали се корисни или предизвикуваат штети но во однос на целокупниот систем на должностите на мажот во јавниот живот на заедницата и на тој начин, биле регулирани во склад со домнантните учења за тоа како мажот треба правилно да го води својот живот (тие се разликуваат од Платон до Аристотел како што е видливо во вториот том, и од епикурејците до стоиците, како што е видливо во третиот). Клучна е врската меѓу практиките врзани за односот кон телото и сексуалноста и економскиот, семејниот, политичкиот (јавниот) аспект на живеењето на мажот. Значи, сексуалните односи и односите кон сопственото тело се посматраат како дел од јавната и општествената сцена, зашто се констатира дека законите и начините на функцинирање се проектираат двонасочно и на полето на сексуалноста и на полето на јавниот живот, тие постојат како сврзни садови. Од таа перспектива, исклучително е важно да се дефинира до најситна подробност правилното и пожелно однесување во доменот на сексуалноста зашто тоа ќе се отслика и во доменот на јавниот живот. На пример, чинот на пенетрација е поврзан со двата модалитети на активноста и пасивноста. Но, тие соодветствуваат на односите на доминација и потчинетост, потрошувачка и добивка во економска и јавна смила. Меѓу сексуалните и екомнските практики се воспоставуаат односи на „аналогија на положбaта“ што повлекуваат со себе „економска соодветност“. Клучен е машкиот полов орган, преку кој се остваруваат игрите на владеење, и на себеси, зашто владеење со неговите потреби е гаранција на непотчинување на истите, и владеење со останите, зашто со пенетрацијата доаѓаат статусот, моќта, привилегиите и супериорноста, оттаму, тој е полето на сродството и исполнувањето на општествената активност. Живата врска меѓу грчкото и римското поимање на овие практики Фуко ја воочува уште во првиот текст што е предмет на анализа во третиот том, Клуч за соништата од Артемидор:

Пејсажот што го откриваат поглавјата од Артемидор посветени на сексуалните соништа е мошне вообичаен за антиката. Во него лесно се наоѓаат траги од навики и обичаи што можат да најдат потврда во бројни други сведоштва, поранешни и од поново време. Се наоѓаме во свет мошне силно обележан од положбата на машката личност и со значењето што и се придава на улогата на мажот во сексуалните односи. Се наоѓаме во свет каде што бракот е мошне ценет, бидејќи се смета за најдобра можна рамка за сексуалните задоволства. Во овој свет, оженетиот маж може да има и љубовница; да располага со своите слуги, момчиња или девојки; да посетува проститутки. И, најпосле, во овој свет односите меѓу мажите навидум се подразбираат сами по себе, со тоа што се обрнува внимание на определени разлики во возраста и статусот“ (Фуко, 2006, 44).

Во анализите Фуко се држи до веродостојноста, па во именувањето во рамки на неговите обиди не ги припишува модерните значења на античките поими. Затоа, уште во почетокот на анализата на сексуалноста, по теоретските излагања во првиот том, Фуко констатира дека тогаш немало зборови што соодветствуваат на модерните „секусалност“ или „плот“, ниту пак модерните зборови се комплементарен еквивалент на грчките. Наместо тоа, и отсега така ќе бидат означувани анлизиарните практитки, грците имале низа зброви за она што ние го викаме „сексуални“ дејства, чинови, позиции итн. Зборот што Фуко го користи е aphrodisia, а обидите да се преведе на француски (пренесени од македонскиот превод на студијата на Фуко) се „љубовни работи“, „задоволства“, „сексуални односи“, „постапки на плотта“, „наслада“, „сексуално однесување“ (Фуко  2004, 45-47). Ова е неразделно поврзано со „културата на себеси“ преку која мажот прераснува во субјект одговорен за сопствените постапки. Во првите векови на новата ера, оваа култура на себеси е определена од стоичката концепција да се уреди сопствениот живот за да може најдобро да им се случи на другите и да се биде корисен. За да прикаже како стоиците го исцртувале односот кон себеси и употребата на задоволствата, онака како што во вториот том Фуко се повикува на Платон, Аристотел, Ксенофонт, така во третиот се повикува на Сенека, Марк Аврелиј, Плутарх, но и на епикурејските мислители. Во Стариот Рим, на сексуалното задоволство се гледа како на етичка супстанција, но и како на сила над која треба да се воспостави поредок (со подложување на сексуалните постапки на крајно претпазлив режим) и да не се дозволи таа да надвладее со субјектот. Сексуалниот морал се посматра во спрега со уметноста на живеењето, во рамки на која се одредени етичките и естетичките критериуми на постоењето. Постепено, акцентот се става на себеспознавањето во смисла на владеење со себеси и „неприкосновеност на единката врз самата себе“, што води кон „наслада без желба и немир“ и најпосле, кон првите никулци на поврзување на сексуланата сила и енергија со злото, а спознавањето на себеси со аскезата. Претставата за љубовта кон момчињата во римскиот период е определна од монополот што бракот го има врз сексуалните задоволства (со што се наметнува како единствена легитимна форма на исполнување на истите), истиснувањето на сексуалните однси што се остваруваат со хедонискичка цел, за сметка на репродуктивните брачни. Со сместувањето на aphrodisia во брачните води (со што фокусот на моралните и теориски расправи се префрла од љубовта на момчињата кон бракот) почнува скептичното преиспитување на љубовта кон момчињата. Во овие рамки, љубовта кон момчињата е сведена на philia, врз неа се префрла рамноправниот заемен однос меѓу сопружниците што води кон укинување на разликата меѓу ерастот и еротоменот и, главно, преку стоичките концепции, е истисната од новата, единствена, унитарна и унифицирана Еротика што е концентрирана единствено врз брачната љубов меѓу маж и жена. Последниот удар на љубовта кон момчињата е изземањето на спознајната функција на нивните односи, до која се стигнува токму преку сексуалните практики и пометување на истата во брачните односи. Така, почнува дисквалификацијата на љубовта кон момчињата, не во смисла на модерните ригидни граници меѓу хомосексуалноста и хетеросексуалноста, но доволно за христијанството да продолжи да го трасира патот до неа.

Кога императорот Хадријан, преку навраќање на својот живот од претсмртниот час, зборува за неговата теорија и практика на љубовта, почнува:

Не познавам поинаков избор на кој човек се одлучува од попрости и од понеизбежни побуди, при што избраниот објект се измерува попрецизно со апсолутната величина на љубовните наслади и при што од љубителот на вистината има повеќе можности за проценување на разголеното суштество. Тргнувајќи од тоа разголување, како во смртта, попонижен по поразот отколку по молитвата, јас секогаш гледам како ја градиме сложената мрежа на откажувања, одговорности, жртви, бедни признанија, кревки лаги, страсни компромиси меѓу моите задоволства и оние туѓите, толку многу нишки што е невозможно да се прекинат, а сепак премногу брзо прекинати. Оваа таинствена игра, која оди од љубовта кон едно тело до љубовта кон една личност, ми изгледаше доста убава за да и посветам дел од својот живот. Зборовите лажат, зашто зборот задоволство покрива конрадикторни реалности, вклучувајќи ги наедно поимите млакост, сладост, интимност на телата, и поимите насилство, агонија, крик. ... Понекогаш мечтаев да изградам систем на човечкото спознание заснован врз еротското, една теорија на допирот, каде што загадочноста и достоинствотот не би се состоеле токму во тоа давање на поддршка на егото од еден друг свет. Во таа филозофија похотата би била една покомплетна, но исто така и поспецијализирана форма на тоа приближување кон Другиот, дополнителна техника во служба на спознанието на она што не сме ние. ... Ако се засилат и ако се умножат тие контакти околу една единствена личност додека да ја обземат во целост; ако секоја честица од нечие тело се исполни со истите возбудливи симболи како цртите на некое лице; ако едно единствено суштество, место да ни вдахне, во најдобар случај, раздразнетост, задоволство или здодевност, нe завладува како музика и нe измачува како проблем; ако помине од периферијата кон центарот на нашиот свет и ако ни стане најдокрај понеопходно од самите нас, така настанува прекрасното чудо во кое јас повеќе гледам освојување на плотта од страна на духот околку едноставна игра на плотта“ (Јурсенар, 19-22) .

Оваа концепција, очигледно, не кореспондира со онаа што Фуко ни ја претставува како доминантна во првите векови на новата ера во Стариот Рим, време во кое живеел и Хадријан. Но, Хадријан бил отворен хеленофил, а во ликот на Хадријан е направен спој како амалгам од хеленското наследство, тековите на хеленисичката епоха, но и ехото од цивилизациите на Блискиот и Далечниот Исток, што доаѓаат до него делумно преку неговите војски, а делумно и преку ерудицијата на авторката. Оттаму, неговиот однос кон момчето Антиној и кон неколку други момчиња, или неговиот однос кон неговата сопруга и кон наследникот што го назначува уште кога овој е дете, може да се расветли од сите овие агли што се испреплетуваат во суштината на тие односи. Што се однесува конкретно од односот кон и со Антиној, значително поилустративна е концепцијата за љубовта кон момчињата изложена во вториот том на студијата на Фуко, а што се однесува на хеленската епоха. И во овој случај, сексуалните постапки се предмет на морална грижа и поврзани се со „уметноста на живеењето“ и со „техниките на себеси“. Мажот се моделира како морален субјект на сексуалното однесување. Желбите, задоволствата и телото се предмет на режимска контрола при што како најважен се наметнува принципот на умереноста. Моралната проблематизација на задоволстава опфаќа четири категории или апсекти: aphrodisia (според споменатото), cheresis (употреба на задоволствана во конкретни пркатични прилики), enkrateia (себевладеење, а со тоа и владеење со другите, однос кон себеси) и sophrosune (спозвање на вистината, мудрост но и слободна форма на однос кон себеси и непотчинување на желбите и задоволствата). Главни одредници се, освен умереноста во сите аспекти на сексуалните практики, поделбата на улогите и позициите меѓу ерастот и еротоменот, разликувањето на видовите задоволства што двајцата ги искусуваат, генерално осмислување на позициите на ерастот и еротоменот како несиметрични и нереверзибилни, строго контролирање на разузданоста и усогласување на желбите и потребите (интензитетот и обземеноста од задоволствава се одредуваат како негативност, а не преференциите на полот). Значи, се работи за естетизирана и стилизирана егзистенција што ги кодификува сексуалните постапки во склад со јавниот и општествениот живот и со принципот на умереноста, што води кон платоновите категории на спознавање на „убавото само по себе“ а преку тоа и на вистината:

Така, платоновската еротика може да се разгледува од три аспекти. ...Платон ја решава тешкотијата на предметот на задоволство, пренесувајќи го прашањето за љубената единка врз природата на самата љубов; структурирајќи го љубовниот однос како однос кон вистината (првиот аспект, м.з.)...она што единката го бара во другиот не е другата половина на самиот себеси, туку вистинитоста со која неговата душа е сродна (вториот аспект, м.з.). ...Еросот на љубовникот ќе може да ја ослободи и засекогаш да ја воспостави својата врска со својата субјективност (третиот аспект, м.з.)“ (Фуко 2004, 293-295).

Влогот на Јурсенар е во нејзиното широко и длабоко познавање на приликите во различни временски периоди и на различки географски простори. Оттаму, таа можела да ја насети и да ја дофати смесата на културни вијанија што се одигрувала во животот и времињата на Хадријан, па успева веродостојно да го претстави времето и на историски и на морален план. Можеби иницијалната концепција на Хадријан за љубовта од почетокот на романот многу потсетува на Платоновата еротика, но кон крајот, Јурсенар ја воведува епизодата со посетувањето на островот на Ахил и со споредбата (имплицитна) меѓу врската на Ахил и Патрокло со онаа на Хадријан и Антиној. Во третманот на нивнот однос како да е сугерирана колебливоста на римјаните кон она за што Грците биле сигурни. Младиот Аријан, кој му пишува на Хадријан за посетата на осторовот, реферира на нивната врска како врска на неразделни пријатели, но стариот вљубеник во хеленската култура, тоа го чита поинаку, препознавајќи ја таа споредба како најважна за него (во целата тага по изгубениот и мртов Антиној), а тој остров како место на коешто би сакал да умре (во скалд со концепциите за смртта како сеприсутност и на времињата и просторите и на живите и мртвите). Со голема суптилност и со имплицитно интертекстуално испреплетување што опфаќа цитати од источната и западната мудрост и од хеленската, хеленистичката и модерната епоха, Јурсенар ги илустрира слоевите во перцепирањето на една практика на остварување љубовен однос на маж кон момче, истовремената присутност на минатите фази во моменталната, но и пророчка нијанса за она што следи. Во таа смисла, и Јурсенар го прави тоа што го прават и модерните читатели, како и оние во Стара Грција кога ги читале Хомерските текстови, чиишто искуства ги опишува Хаплберин:

(Старите Грци, м.з.) were trying to map their own sexual categories onto the Homeric texts and onto the erotic and emotional patterns contained in them. But those difficulties remain instructive for us as well. They demonstrate, in the first place, the extent to which shifts in the articulation of social and sexual categories (even within the “same” culture) can cause literary classics to escape the critical grasp of the very interpretative communities responsible for canonizing them. So long as we, too, continue to read the Iliad in the light of later Greek culture – to say nothing of modern sexual categories – we shall continue to have trouble bringing the friendship between Achilles and Patroclus into sharper focus“ (Halperin 1990, 86-87, во: Hekanaho, 4).

И Фуко опишува принцип сроден на овој во презервирањето, пренесувањето и инкорпорирањето на историските и историчните концепциски слоеви во односот кон сексуалноста во различни епохи:

Now, there is a trait which is fundamental to the economy of pleasures as it fonctions in the West, namely that sex acts as a principle of measure and intelligibility. For millennia the tendency has been to give us to believe that in sex, secretly at least there was to be found the law of all pleasure, and that this is what justifies the need to regulate sex and makes its control possible. These two notions, that sex is at the heart of all pleasure and that its nature requires that it should be restricted and devoted to procreation, are not of Christian but of Stoic origin; and Christianity was obliged to incorporate them when it sought to integrate itself in the State structure of the Roman Empire in which Stoicism was virtually the universal philosophy. Sex then became “code” of pleasure“ (Foucault 1980, 190-191).

Промислувањето на сексуалноста и практиките поврзни со неа е конструирана претстава што се менува и се пресоздава во текот на историјата. Тука се опфатени и описи на тие практики, но и нивно вреднување, специфично за различни епохи и простори и во склад до доминантните филозофски, морални и економски концепции. Осврнувањето на изминатите фази од ова промислување ги инкропорира во себе и актуелните верзии преку позицијата на толкувачите. Теориско-аналитичките позиции на Фуко и фикционалнто моделирање на ликовите на Хадријан и Антиној во текстот на Јурсенар се два примери за симултано и суштински хибридизирано реактуелизирање на слоевите на интерпретации и читања на еден секојдневен модел на однесување поврзан со љубовта кон момињата, од страна на мажи. Поврзувањето е направено на тој начин што е невозможно читање на изолиран слој од некој од примерите во анализава, туку бара истовремено балансирање на повеќе фокуси што ги опфаќаат вклучените перспективи. Тоа е позиција што не е заокружена, зашто остануваат нееднакво елаборирани, на пример, улогата на теорискиот систем на Фуко од првиот том на Историја на сексуалноста, или пак улогата на ориенталните аспекти впишани во текстот на Јурсенар. Но, што се однесува до слоевите поврзани со Стара Грција и Стар Рим, и во текстот на Фуко и во оној на Јуренар, видлва е хетерогена врска меѓу нив, што делумно е одредена од афирмативен став кон наследството, а делумно и негова модификација и ревизија и конечно, таа врска е почетокот во трасирањето и образложувањето на развојниот пат на поимањето на сексуалноста.

ЛИТЕРАТУРА

1. Јурсенар, Маргерит. Мемоарите на Хадријан. Скопје: Табернакул, 2006;
2. Фуко, Мишел. Историја на сексуалноста. Скопје: Три:
     I. Волја за знаење. 2003;
     II. Употреба на задоволствата. 2004;
     III. Грижа за себе. 2006.
3. Anderson, Kajsa. Le <>. La thème de la mort dans quatre romans de Marguerite Yourcenar. Uppsala: 1989;
4. Foucault, Michel. The History of Sexuality. Во: Power/Knowledge:Selected interviews and other writings, 1972-1977. New York: Pantheon books, 1980;
5. Hekanaho, Livia. Desired, loved, lost: A Halpberinian look at Marguerite Yourcenar’s Memoirs d’Hadrien.
6. Le vocabulaire de Foucault. Paris: Ellipses, 2002.